BELÉN DE PAINCEIRAS (RIBADEUME)

Continuando cos Belenes, dentro do noso Concello, temos o Nacemento de Painceiras ( Ribadeume) dentro dun Muiño, Ainda que a parroquia de Ribadeume non pertenece a nosa Unidade Pastoral das Pontes xa que pertenece o Arzobispado de Santiago, se lle cedeu un nacemento que no seu momento foi de Charo, unha das monxas que desenvolveu a sua labor nas Pontes.

É o segundo ano consecutivo que se lle ceden as piezas a unha vecina de Ribadeume, e que de forma altruista e voluntaria monta o Belén, que é unha delicia para veciños e visitantes

BELÉN EXTERIOR CASA RECTORAL DE AS PONTES

Dende a Unidade Pastoral de As Pontes queremos agradecer o Concello das Pontes pola súa colaboración cedéndonos a caseta onde montamos no día de hoxe, luns 19 de decembro, o Belén das fotografías, e colaborando co alumeado no entorno da Igrexa Parroquial, e revitalizando a Vila xunto cos Belenes da parroquia.

Dende a Parroquia de As Pontes, solicitamos a colaboración vecinal para evitar actos incivicos co patrimonio de todos os veciños e veciñas das Pontes.

PATRIMONIO PONTÉS XXXVII

Estamos a rematar cos cruceiros incompletos e ímonos hoxe a terras de San Pedro de Eume para atoparnos cun vello cruceiro que durante un tempo estivo case que desaparecido, só asomaba a cruz nun campeiro. No ano 1992, nun suplemento do sábado do xornal A Voz de Galicia, nunha serie dedicada aos cruceiros, aparecer referenciado este cruceiro por D. José María Laredo Verdejo e, máis tarde, recollida esta referencia por D. Juan José Brugoa Fernández, na revista ABRENTE, no artigo “ARTE POPULAR. CRUCEIROS DEL MUNICIPIO DE AS PONTES DE GARCÍA RODRÍGUEZ (A CORUÑA)”; onde nos di que por aquel entón so aparecía visible no campeiro da festa deste lugar a cruz con algunhas imaxes.


Posteriormente foi rehabilitada, aínda que non no seu xeito orixinal, pois faltarían varías partes, e hoxe temos a cruz sobre un pequeno fuste ou varal que vai apoiado nunha base, dando lugar ao:

CRUCEIRO NO CAMPO DA FESTA DE SAN PEDRO DE EUME



Localización:
No campo da festa de San Pedro do Eume e a carón dun cruce de camiños e próxima á Igrexa parroquial.

Gradas:
Non ten

Pedestal:
Vai apoiado o pequeno varal sobre un pedestal que fai de base. Este é de xeito redondo, semellando a pedra dun muíño. Este vai introducido na terra, sendo visible só uns dez centímetros por riba do nivel do chan.

Varal ou Fuste:
É de sección octogonal, rexia e curta. Semella que só aproveitaron algo menos da metade do que sería a lonxitude total do varal.

Capitel:
Non ten

Cruz:
A cruz latina é de sección cuadrangular e de formas bastas. Os extremos dos brazos están algo traballados Na súa base leva un ensanchamento prismático, posiblemente para introducila no capitel ou -tamén puidera ser- a xeito de capitel, de sección hexagonal.

A Cruz anverso, O Cristo:
A imaxe do Cristo non está moi traballada, sinxela e case que esquemática. A imaxe vai pegada á cruz. Non leva o letreiro superior de INRI. Os brazos abertos, rectos e sen detalles. As mans abertas, sen cravos. Pano de pureza moi caído ou baixo e moi estreito. As pernas rectas e cunha lixeira rotación nos pés que van montados. Practicamente en toda a imaxe non hai detalles e é toda ela moi esquemática.

A Cruz reverso, A Virxe:
Ao igual que a imaxe do Cristo, amosa unha imaxe esquemática, sinxela e pouco traballada.
É de talla máis curta co Cristo, aínda que situada a mesma altura. En posición orante e vestida cun manto dende a testa aos pés, que sobresaen por debaixo.

Na parte alta do ensanchamento da cruz, baixo os pés do Crucificado, pode lerse a palabra PAX. A pedra empregada é granito en todas as súas partes.


Pola súa feitura, ben puidera de tratarse dun vello exemplar de cruceiro. Esta é unha das parroquias pouco estudadas no relativo ao seu patrimonio.

Texto e foto aportados por Xose María López Ferro, Cronista Oficial do Concello de As Pontes e director do Museo Etnográfico Monte Caxado, a quen agradecemos a súa colaboración.

PATRIMONIO PONTÉS XXXVI

Pasamos á parroquia do Freixo, unha das que máis grandes das Pontes e que conta cun fermoso patrimonio, ás veces, non moi estudado. Hoxe imos ver un vello cruceiro que está situado a carón da escola do Freixo


CRUCEIRO O FREIXO-ESCOLA:



Exemplar de cruceiro de formas antigas, de finais do século XVIII (1783). As proporcións do varal e da cruz son pequenas e se lle engadimos que carece de capitel, a impresión que dá é que é un cruceiro pequeno.

Localización:
Ao carón da escola, ao lado esquerdo da mesma ollando de fronte, e pegado á pista. Non dista moito do outro cruceiro (O Freixo-Igrexa).

Plataforma:
De forma cuadrangular, dúas gradas, a inferior de grosor o dobre ca superior.
O material é de laxas de ollo de sapo, colocadas a xeito de manpostería.

Pedestal:
É circular, con remate moldurado e baixo. Leva unha ampla molduración de toro e escocia a xeito de base ática.

Varal:
É un fuste ou varal curto, de sección octogonal, con arranque cadrado e final cadrado (aínda que en maior tramo que no inferior ou arranque). No final superior leva unha inscrición que se le con dificultade e di (o lexible):

ESTECA
LVARIOL
OHIZOD
OMAN
ARE
ESANJU

No outro lateral, aínda máis deteriorado e que completaba a inscrición, atopamos a data de 1783, ben lexible.
RJO
???
???
AÑO DE
1783
Non está de todo lexible, hai letras que non se len.

Nota: A familia Sanjurjo de Montenegro ten relación con esta igrexa do Freixo, posiblemente as últimas letras SANJU… do varal se refiran a algún Sanjurjo, que o mandaría erixir. Tamén dá a sensación que nalgún momento perdeu o capitel, pois a parte inferior da cruz e a superior do varal irían nel, hoxe substituído polas grampas..

Capitel:
O capitel é inexistente ou se estragou. A base da cruz está unida cunhas grampas de ferro ao varal.


Cruz:
A Cruz é pequena e de forma grega (brazos iguais) e de sección octogonal ao igual co varal. Ten os extremos lixeiramente bifurcados. O remate dos mesmos é a xeito florenzado con botón central esaxerado, case unha bola.

Cruz reverso, O Cristo:
É un Cristo pequeno e desproporcionado, pegado á cruz. Ten a testa inclinada cara á dereita, con ampla melena. Os ollos pechados e grandes. Pano de pureza suxeito con cordón e anoado á dereita. Os brazos son longos e desproporcionados con respecto ao resto do corpo; coas mans abertas e un cravo en cadansúa e outro nos pés. O pé dereito sobre o esquerdo e apoiados nunha caveira, a xeito de peaña (símbolo do triunfo sobre o pecado).
Non leva coroa de espiñas, nin letreiro ou carteleira de INRI.

Cruz anverso, A Virxe:
A imaxe da Virxe é unha Dolorosa, de tamaño pequeno e sinxela. Vai metida ou acubillada nun fornelo, capela ou “hornacina” tamén pequena. Leva coroa grande e un manto. As mans cruzadas sobre do peito.

Texto e foto aportados por Xose María López Ferro, Cronista Oficial do Concello de As Pontes e director do Museo Etnográfico Monte Caxado, a quen agradecemos a súa colaboración.

PATRIMONIO PONTÉS XXXV

Trasladámonos a outra parroquia de As Pontes, neste caso ao Deveso e visitamos un cruceiro (dos clasificados incompletos pois non ten imaxes da Virxe nin do Crucificado) pequeno e rexio, de mediados do século XIX e que no seu estilo e formas parece único no Concello. Estou a falar do:

CRUCEIRO DO DEVESO

Cruceiro pequeno, mais groso, forte e rexio. O material co que está feito é pedra de Moeche, ou pedra de serpentina (toelo). Comeza a deteriorarse polo paso do tempo e pola construción do camiño á Igrexa; ao quedar no cómbaro do campeiro que queda máis alto co camiño, vaise desfacendo este e a grada ou apoio está bastante deteriorada por ese lado.

Localización:
Situado no curto camiño que baixa dende a pista á Igrexa e extra-muros dela. Na marxe dereita do mesmo.

A Plataforma:
Está formada por dous chanzos ou gradas, a inferior bastante deteriorada por mor do que xa temos dito. De non mirar por el, é moi probable que co tempo remate por caer, pois a base estase indo co terreo.
As dúas gradas son case cadradas. A inferior case está desaparecida, máis visible pola parte traseira. A superior, pola parte traseira, vese tamén partida. Precisaría unha intervención urxente, na base, de afianzamento do chan. (Hoxe descoñezo como está, mais esta era a súa situación cando eu o visitei no ano 20

Pedestal:
É de base prismática cuadrangular, sobresae unha moldura e, na parte de enriba, leva mediacana.
É un pedestal pequeno, máis fermoso na súa feitura. Sinxelo e traballado.

Varal:
Atopámonos neste caso cun dos varais máis grosos e rexios de todos os cruceiros do municipio. Non é moi alto, o que lle confire un aspecto ao conxunto de baixo ou pequeno, aínda que en certo modo, o tamaño da cruz compensa algo o do varal.
É de sección octogonal, con base cadrada e parte superior tamén cadrada. Liso, sen figuras nin inscricións.
Encaixado perfectamente no pedestal, aínda que a parte cadrada sobresae bastante do mesmo – case o dobre da superior – dándolle aspecto de rixidez e forza ao conxunto.
Na parte superior semella que atravesa un sinxelo e pequeno capitel para chegar ata debaixo da cruz; mais non é así, remata baixo o capitel.

Capitel:
Como xa apuntei antes, é un capitel sinxelo e pequeno en aparencia, pois a realidade é que leva unhas molduras enriba do varal, logo sobresae como se fose unha continuación do fuste e a continuación, reducindo a sección cadrada, como unha base baixo a cruz. Esta base vén sendo unha metade da outra parte que vai despois do capitel cara a cruz.
É un exemplar único e raro na súa feitura. Mais todo o conxunto é especial e de feitura única, de todos os exemplares do concello ningún se lle semella, nin na feitura, nin no tamaño.

A Cruz:
Atopámonos cunha cruz tamén rexia e forte pola súa feitura, lisa, sen imaxes, mais cunha inscrición da persoa que o mandou facer e erixir, e o ano. No brazo superior vertical leva escrita a palabra POR, nos horizontais PEDRO CAO ANO DE 1860, a palabra DE vai escrita como era común para abreviar co E dentro do D. En conxunto lese:

POR

PEDRO CAO ANO DE 1860

Como xa dixen, é lisa, non leva imaxe do Cristo nin da Virxe. É unha cruz de sección octogonal con base cadrada, fortemente potenzada a xeito cadrado cara os estremos dos brazos. Na base da mesma, leva unha sección cadrada alta que apoia directamente sobre a sección cadrada e estreita do capitel.

Texto e foto aportados por Xose María López Ferro, Cronista Oficial do Concello de As Pontes e director do Museo Etnográfico Monte Caxado, a quen agradecemos a súa colaboración.

PATRIMONIO PONTÉS XXXIV

Imos hoxe cun exemplar ás claras moi incompleto, pois só ten unha base e unha cruz alta, e que xa non está no seu lugar orixinal por mor das expropiacións de Endesa. O positivo é que foi salvado e trasladado polo seu propietario ao lugar actual. Estou a falar do:


CRUCEIRO DO MEIDELO (HOXE SITUADO NUNHA FINCA DOS ALIMPADOIROS):



É un exemplar de cruceiro que clasificamos como incompletos, xa que só ten o pedestal e unha cruz alta. Dentro destes, é dos que están ben rematados e logrados, xa que, tanto o pedestal coma a cruz están moi ben traballados. E as súas proporcións tamén están ben logradas.
Os materiais dos que está feito son o granito e o toelo. O pedestal é de granito e a cruz alta de toelo.
Este cruceiro é un exemplo do aproveitamento dos materiais que facían os nosos devanceiros, pois cando unha peza non servía xa para a súa utilidade orixinaria, sempre trataban de buscar unha segunda utilidade da mesma. Isto pásalle ao pedestal que no seu día foi unha pedra dun muíño e que se aproveitou, dándolle unha segunda función, para poñela de pedestal do cruceiro por mor do seu tamaño e a súa solidez.


Localización:
Este cruceiro podémolo ollar no lugar dos Alimpadoiros, concretamente na primeira pista que sube á dereita, e nunha finca particular (xusto onde comeza o camiño e na marxe dereita segundo se sube, está).
Primitivamente estaba situado este cruceiro na finca de D. Nemesio Pico Barro, no camiño que ía dende o Meidelo ao lugar do Vilar, na marxe dereita do mesmo. Como xa dixen, por mor da expropiación, trasladouse á nova finca, propiedade do mesmo dono e sita no lugar dos Alimpadoiros (lugar que tamén estaba en zoa de expropiación no seu día).


O Pedestal:
O pedestal está formado por unha pedra de muíño; é ancho, cilíndrico (aínda ca cara lateral do mesmo non é de todo recta, senón que máis ben vai pechando un pouquiño coma toda pedra de muíño) e non moi alto.
Está feito de pedra de granito e é liso, sen figuras.
Na súa parte superior, que non é de todo recta senón máis ben algo ovalada, ten un furado cuadrangular onde encaixa o brazo vertical da cruz.


A CRUZ:

É unha cruz alta, feita en toelo. De sección cuadrangular con chafrán ou octogonal irregular, posto que ten as caras frontais (polo anverso e reverso) máis grandes cas outras (as oblicuas).
Non leva imaxes, é totalmente lisa, agás o texto escrito nos brazos horizontais e a data da súa feitura no brazo vertical inferior.
Nos brazos horizontais a inscrición que leva é a seguinte:

A LA DEBOCIÓN DE MANUELA
ARDAO LAMAS


Aclaro que escribín deboción con b, tal e como está na inscrición e non por erro ortográfico.
No brazo vertical inferior, o máis longo dos catro, leva escrita a data de:
1904
Este brazo remata en xeito de prisma cuadrangular, parte que vai encaixada – toda ela – no pedestal cilíndrico de granito.


Cando se trasladou, partiuse polo brazo vertical longo da cruz e foi restaurada, aínda que se pode observar a simple vista o lugar por onde rompeu.

Texto e foto aportados por Xose María López Ferro, Cronista Oficial do Concello de As Pontes e director do Museo Etnográfico Monte Caxado, a quen agradecemos a súa colaboración.

¿QUE REGALAR EN LAS NAVIDADES?


La llegada de las navidades trae consigo múltiples preocupaciones a la hora de celebrar las fiestas. Desde elegir el hogar familiar para cada día señalado, la preparación de los menús, hasta incluso el pensar como vamos a acomodar a nuestros seres queridos en nuestras casas. Pero sin duda, en medio de tantas cosas a tener en cuenta, hay una cuestión que sobresale por la cantidad de tiempo, esfuerzo y dinero que le dedicamos: comprar los regalos navideños.

Buscar el regalo apropiado a cada ser querido, ajustarse a sus gustos y, sobretodo en muchos hogares, que encaje en el limitado presupuesto, es algo que nos da que pensar, quizás demasiado que pensar; a veces, hasta nos preocupa.

Con tristeza observo desde mi cercanía con los pobres, como para muchas familias, al no poder comprar ni siquiera lo mínimo indispensable, como los alimentos de fiesta, se añade el no ser capaces de reunir dinero suficiente para regalar a sus hijos juguetes, ropa deportiva, material escolar; e incluso, no alcanzar por lo menos una vez, el poder llevarlos a comer un día una pizza en familia, o ir al cine a ver una película durante todas la vacaciones navideñas. Es decir, no sólo no tienen regalos, sino que tampoco pueden disfrutar de muchas de las ofertas de ocio diseñadas exclusivamente para las clases medias.

Con la vuelta de los niños al cole y al reencontrarse con sus compañeros, muchos narrarán con alegría una lista de regalos y acontecimientos de fiesta cuasi interminable. Otros, tendrán mucho menos qué decir y vivirán con dolor interior que hay niños de primera, segunda y tercera. Los niños, una vez más, son los más vulnerables en nuestra sociedad.

El voraz márketing desarrollado para fomentar el consumismo navideño nos vende un mundo perfecto en la sobre-abundancia. Sin embargo, nada más lejos de la realidad que vivimos a nuestro alrededor: la sociedad, obesa de compras y luces de neón, deja a un lado los hijos de los padres que carecen de trabajo, los hijos las familias rotas, los hijos de los enfermos… deja a un lado a hijos de Dios, a los más pequeños.

En este contexto, me ilumina la razón y el corazón la escena de la Sagrada Familia en Belén, es decir, la Navidad de Jesús. Fruto del amor de Dios por los hombres, el niño Dios nació en un portal, ni casa ni posada; no tenía ni cuna, pues nació en un pesebre donde comen los animales. ¿Se puede ser un niño más pobre? Muchas veces pienso sobre las preocupaciones de sus padres María y José: ¿os imagináis cuan preocupados estarían sobre sus necesidades básicas para el cuidado del niño? La alegría de tener niños es inmensa e inigualable, pero, dejemos a un lado la sobrecarga de las navidades ñoñas y caramelizadas, y veamos lo que no se puede esconder: que en ese portal, también había un rastro de necesidad humana.


Entonces, ¿qué regalar en estas navidades? Un regalo es una muestra de generosidad, afecto y gratitud hacia una persona que queremos. Los cristianos queremos a los pobres.

Muchas son las muestras de generosidad hacia los pobres que se manifiestan estos días: colectas especiales en las parroquias para Cáritas, recogidas de alimentos, conciertos solidarios, y así un largo etcétera. Son muchos los que quieren dar algo de sí para llevar a otros un poco de su alegría.

Me gustaría que en esta navidades todos compartiéramos un poco de nosotros y descubriéramos que lo mejor que podemos regalar estos días es darnos a nosotros mismos, como feliz regalo hacia los demás.

Pongamos lejos de nuestro pensamiento el percibir estas fechas como una pesada carga afectiva que nos obliga a compartir tiempo y dinero; por el contrario, veamos en la Navidad una llamada a convivir, un momento especialmente privilegiado para hacer rebrotar nuestro afecto y amor en familia, en comunidad y en solidaridad con los que menos tienen.

Quisiera que no hiciésemos un “corta y pega” en estas navidades, separando para celebrar solamente lo que parece más bonito, idílico y pastoril, dejando a un lado aparte la grandeza de una realidad reveladora y sanante para el hombre de hoy: el misterio de la Encarnación de Dios. Jesús nació pobre en el mundo, vivó pobre y murió pobre, para luego resucitar rico en amor y misericordia; y con ello reconciliarnos cada día, haciendo de su vida una fraternal llamada a la solidaridad y a la vivencia de un tiempo nuevo entre todos los hombres y Dios.

En Navidad, regálate tú.

Sé tú la alegría de la Navidad.

Texto escrito por Juan Pablo Alonso Rolle, párroco de la Unidad Pastoral de As Pontes

PATRIMONIO PONTÉS XXXIII

Seguimos na Parroquia de Goente e imos cun exemplar de cruceiro, dos poucos coñecidos, e que para ser sincero eu descoñecía a súa existencia, non oíra falar del. Foi grazas a un veciño, natural de Goente, Rosendo, que cheguei a saber del. Supoño que para a xente que non sexa desta parroquia tamén será descoñecido. Falo do:

CRUCEIRO DE REBOREDOS (GOENTE), LUGAR DA CRUZ



Coido que este cruceiro non está citado en ningún dos traballos escritos sobre cruceiros desta zoa, polo tanto é inédito e, unha vez máis confírmase que o patrimonio coidado polos veciños consérvase moito mellor ca o coidado polas institucións, pois agás pola vexetación que o cubre non ten alteracións.


Localización:
Atopámolo na marxe dereita da pista, indo de Goente cara Reboredos e unha vez pasado este lugar e o rego que hai despois. Rodeado de pinar e confundido cos piñeiros, atópase o cruceiro. Está feito en pedra do Forgoselo e, polas informacións, foi feito no Forgoselo.


Plataforma:
Está formada por tres gradas, aínda que só son visibles dúas a duras penas, pois están cubertas pola vexetación. Mais a base de buscar, atopei a terceira grada que debe facer de asento. A zoa está bastante cuberta pola vexetación, polo que facer unha foto desta terceira grada non foi posible.
É unha grada de tipo cuadrangular.


Pedestal:
Está formado por un bloque paralelepípedo rectangular, moldurado na súa parte superior.
Na parte frontal leva unha inscrición bastante ilexible polo paso do tempo, e pouco puiden sacar en limpo na súa lectura. Aprécianse letras soltas en catro liñas:

E G O A E S T E

E P E S T E

F N O D O Z E

A Ñ O D E 1 9 6 0?


As letras están moi gastadas, pola calidade do granito (que non é boa para gravar letras), xa que é dun grao moi groso, polo que se desfai con facilidade. A parte onde van as letras está máis rebaixada co resto das caras.


Varal:
É un forte e groso varal ou fuste. A sección do mesmo é cuadrangular no inicio e no remate, e na maior parte de sección octogonal. Está bastante cuberto polos liques e non se aprecia ningunha inscrición nel, nin ningún elemento decorativo.


Capitel:
O capitel é de forma tronco piramidal cuadrangular invertido e moi moldurado na parte superior, cunha moldura no medio a xeito de bocel. Como o varal, semella forte e sólido. A súa superficie é lisa non apreciándose ningún elemento de ornamentación no mesmo.


Cruz:
Atopámonos coma no resto do cruceiro cunha cruz grosa e forte, traballada, máis carente de imaxes no anverso e no reverso. Sen inscricións aparentes. De sección oitavada ou octogonal e cos brazos rematados de forma frorenzada con botón central. O remate inferior da mesma e que encaixa co capitel, é cadrado.
Non leva imaxes do Cristo nin da Virxe.

Texto e foto aportados por Xose María López Ferro, Cronista Oficial do Concello de As Pontes e director do Museo Etnográfico Monte Caxado, a quen agradecemos a súa colaboración.

PATRIMONIO PONTÉS XXXII


Seguindo en Goente, imos ver outro exemplar de cruceiro incompleto, se cadra, dos máis vellos dentro deles, pois ten unhas características moi especias que así o parecen confirmar. Falamos do:


CRUCEIRO GOENTE-FINCA PARTICULAR


Este cruceiro pódese clasificar dentro dos incompletos, pois carece de imaxe da Virxe, as outras partes tenas todas. É un exemplar de cruceiro que, posiblemente sexa bastante antigo pola posición do Cristo, xa que está pegado á Cruz, feito que ocorre nos exemplares máis vellos. O material do que está feito é granito.


Por outra banda, pódese dicir que é un cruceiro bastamente labrado o que tamén pode ser outro argumento que avale a súa antigüidade. Mais, aparentemente, non hai elementos (inscricións) que indiquen o ano da súa feitura nin outros datos.


O feito de que a cabeza do Crucificado, ombreiros e corpo, brazos e pernas estean pegados á cruz o identifica cos cruceiros con máis anos.


Sería interesante dispoñer de máis datos sobre el.


Localización:
Está situado nunha finca particular, case enfronte da praza da Igrexa de Goente, na outra banda da estrada que vai a Pontedeume (banda dereita segundo se vai dende As Pontes).
Coma en moitos outros casos, aquí non se respectou o Patrimonio por parte das eléctricas, pois como non lle chegaba o poste de luz e teléfono de madeira, puxéronlle un de formigón ao pé.
Ao estar nunha propiedade privada as fotos foron feitas dende a estrada e se cadra non se aprecian moi ben as partes.


A Plataforma:
Está formada por dúas gradas, grosas. Ou case, tres; pois o pedestal semella ser unha terceira grada. Outra característica dos vellos cruceiros é que o pedestal non se diferencia moito das gradas. Neste caso, practicamente é igual no grosor que as outras dúas gradas


O Pedestal:
É un prisma de base cadrada, semella ser unha grada máis. Nel vai encaixado o varal. A simple vista non se aprecia inscricións nin relevos. É dicir, é simple e liso.


O Varal:
É un varal curto, de sección cadrada e groso. Dá a impresión dunha labra basta, coma todo o cruceiro.


Non se aprecian nel inscricións nin imaxes.
Vai encaixado no pedestal prismático. Semella ser un pouco máis ancho na parte inferior ca na superior, é dicir, que vai estreitando cara arriba.

Capitel:
O capitel é de xeito tronco piramidal cuadrangular invertido, con remate na parte superior. Sen adornos, é dicir, liso.


É un capitel basto, pouco traballado. Tamén pódese dicir, que ao igual co resto do cruceiro, esta peculiaridade confírelle a antigüidade que en todo el se pode apreciar.


A Cruz:
É un exemplar de cruz grosa e de brazos curtos, case que iguais. A sección da mesma é cadrada. Coma o resto do cruceiro está pouco traballada. O seu grosor da cruz é igual ao do remate do varal na parte inferior do capitel, é como se fose unha continuidade do varal na parte superior do capitel.


Os remates dos brazos horizontais son con botón central en forma de cruz ou aspa, que é algo novo nas cruces da zoa atopadas ata o de agora. É o que se chama remate en “punta de diamante”. Mais o curioso é que os remates deste tipo as arestas que forman a punta de diamante veñen dende os vértices da cara do brazo, e neste caso non é así. Sobresaen no centro da cara. Outra peculiaridade máis deste exemplar.

A Cruz Anverso, O Cristo:
É unha representación moi esquemática do Cristo. Este vai pegado ou unido á cruz na súa totalidade. (Aínda que na testa semella unha pequena separación na parte superior).


Cabeza ladeada á dereita. Sen cartela de INRI.
Leva os brazos pegados á cruz, coas mans abertas e suxeitas por un cravo cada unha. Pano de pureza sen cordón visible e sen nó, aínda que semella anoado á dereita (posiblemente a erosión co paso do tempo fixo desaparecer o nó).


As pernas lixeiramente separadas e pegadas á cruz, o pé dereito moi ladeado para montar sobre o esquerdo e atravesados, ámbolos dous, por un cravo.


En definitiva, unha representación antiga do Crucificado.

Texto e foto aportados por Xose María López Ferro, Cronista Oficial do Concello de As Pontes e director do Museo Etnográfico Monte Caxado, a quen agradecemos a súa colaboración.